Prognoza dla GIOŚ    

Zespół Ochrony Środowiska » Działalność » Prace Rozwojowe » Prognoza dla GIOŚ


Celem pracy było „sporządzenie prognozy stężeń dla pyłu zawieszonego (pierwotnego i wtórnego) PM10 i PM2.5 w skali całego kraju, na lata 2010, 2015, 2020 z wykorzystaniem metod prognozowania, w tym narzędzia jakim jest matematyczny model rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń w atmosferze, w oparciu o dostępne dane monitoringowe z PMŚ dla roku 2005 i sektorowe plany redukcji emisji pyłu drobnego i bardzo drobnego oraz jego prekursorów".

Ponadto, wykonano analizy i oceny scenariuszy redukcji emisji pyłu drobnego i bardzo drobnego oraz jego prekursorów wraz z oszacowaniem kosztów zapewniających osiągnięcie wymaganych standardów stężeń PM10 i PM2.5.
Wymogi w zakresie stężeń pyłu zawieszonego na terenach stref lub aglomeracji, zgodnie z Dyrektywą CAFE, dotyczą w szczególności osiągnięcia wartości dopuszczalnych dla PM10, ograniczenia krajowego średniego współczynnika narażenia na działanie PM2.5 do roku 2020 oraz osiągnięcia wartości docelowej w roku 2010 i uzyskania wartości dopuszczalnej począwszy od roku 2015 dla tego zanieczyszczenia.

W zadaniu 1 dokonana została analiza wybranych, dostępnych dokumentów, raportów i opracowań opublikowanych przez Komisję Europejską oraz International Institute for Applied Systems Analysis (IIASA) oraz opracowań krajowych w kontekście celu pracy. Analizą objęto wyniki ocen rocznych w strefach za lata 2002-2006, materiały, projekty i narzędzia dotyczące istniejącej emisji PM10 i PM2,5 i jego prekursorów oraz prognozy tych emisji wraz z analizą stosowanych modeli rozwoju kraju i poszczególnych branż, jak również możliwości i ocenę kosztów maksymalnego ograniczenia tych emisji.
W zakresie modelowania rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń przeprowadzona została analiza dostępnych modeli dyspersji i transportu pyłu oraz gazowych prekursorów pyłu: NOx, SO2, NH3, LZO. Przeanalizowano modele uwzględniające przemiany chemiczne i tworzenie się aerozoli nieorganicznych i organicznych, suchą i mokrą depozycję oraz zmienne w czasie i przestrzeni pola meteorologiczne. Szczególny nacisk położono na dostępność danych wejściowych do modeli, w tym przede wszystkim danych meteorologicznych i emisyjnych, liczbę i zasięg dotychczasowych zastosowań modeli wraz z ich weryfikacją, dostępność i klarowność dokumentacji i kodów źródłowych oraz wymagania odnośnie mocy i czasów obliczeniowych.


Projektując system prognoz zanieczyszczenia powietrza pyłem drobnym PM10 i PM2.5 w Polsce na lata 2010, 2015, 2020 założono że rokiem bazowym będzie rok 2005. Wyznaczono więc rozkłady stężeń pyłu PM10 i PM2.5 w roku 2005, z uwzględnieniem pyłu pierwotnego i wtórnego w skali kraju, województwa, aglomeracji i miast, z wykorzystaniem szczegółowej inwentaryzacji emisji pyłu pierwotnego PM10 i PM2.5 oraz prekursorów pyłu wtórnego: SO2, NOx, NH3 i LZO.


Obliczenia modelowe dla lat 2010, 2015 i 2020 zostały wykonane z wykorzystaniem baz emisji utworzonych na podstawie prognoz rozwoju kraju, sektorowych i regionalnych programów rozwoju oraz sektorowych technologii redukcji emisji.


Obliczenia wykonano dla 5 województw, 8 aglomeracji i 10 miast tak dobranych, aby można było w oparciu o zasadę podobieństwa warunków przyrodniczych, meteorologicznych, emisyjnych i ekonomicznych oszacować prognozę rozkładów stężeń pyłu PM10 i PM2.5 dla wszystkich polskich aglomeracji i miast powyżej 100 tys. mieszkańców.


Dodatkowo wykonano obliczenia dla całego kraju w siatce 10 km x 10 km. Pozwoliło to na wyznaczenie warunków brzegowych i początkowych dla wszystkich podobszarów, czyli wybranych miast, aglomeracji i województw.